2001, Cilt: 7, Sayı: 4
İçindekiler

 

KARA, Ş. M. Bir Melez Mısır Populasyonunda Verim ve Verim Unsurları Arasındaki İlişkilerin Korelasyon ve Path Analizi Yoluyla Değerlendirilmesi Özet
AYDINALP, C. Marmara Havzasında Seçilen Örnek Büyük Toprak Grupları Profillerinin FAO/UNESCO (1990), FitzPatrick (1988) ve Toprak Taksonomisi (USDA Soil Taxonomy 1994) Sistemlerine Göre Sınıflandırılması Özet

ALPASLAN, M., A. GÜNEŞ, A. İNAL ve M. AKTAŞ, Akdeniz Bölgesi Seralarında Yetiştirilen Bitkilerin Beslenme Durumlarının İncelenmesi; II. Domates, Hıyar, Biber ve Patlıcan Bitkilerinin Beslenme Durumları Özet

GÜNER, M. ve G. DUMAN, Paketleme Makinesinde Selefan Kaynak Yapma Mekanizmasının Pnömatik Kontrolü Özet

ÇİMRİN, K. M., S. KARACA ve M. A. BOZKURT, Fiğ+Arpa Karışımlarında Gübrelemenin Otun Verim ve Kimyasal Kompozisyonuna Etkisi Özet

ELİBÜYÜK, İ. Ö. İndirekt Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) ile Kayısı Yaprak Doku Disklerinde Plum Pox Potyvirus (PPV)'nin Tanılanması Özet

ÇAKMAK, B. ve B. KENDİRLİ, Konya Ovası Sulamalarında Tabansuyu ve Tuzluluk Sorunları Özet

DELLAL, G. Ile de France (IF) x Akkaraman (AK) (G1) Erkek Kuzularına Ait Yapağıların Tekstil Sanayiinde Kullanım Yönünden Bazı Özellikleri Özet


AĞAOĞLU, Y. S., B. MARASALI ve A. ERGÜL, Asmalarda (Vitis vinifera L.) Farklı Dokulardan İzole Edilen DNA'ların RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Tekniğinde Kullanımı Üzerinde Bir Araştırma Özet

BAŞAR, H. ve E. TABAN, Değişik Demir Bileşiklerinin ve Uygulama Yöntemlerinin Soya Fasülyesinin Demir İçeriği ve Gelişimi Üzerine Etkisi Özet

ALAN, M. ve H. EKİZ, Bala-Küredağı Orman İçi Merasında Bir Vejetasyon Etüdü Özet

ÇOLAK, A. Makinalı Şekerpancarı Hasadında Baş Kesme Sırasında Ayar Tamburu Yörüngesinin İzlenmesini Olanaklı Kılan Bir Yöntem Geliştirilmesi Özet

ÖZGÖZ, E. ve R. OKURSOY, Lastik Tekerlekli Traktörlerde Lastik Basıncının Toprak Sıkışıklığına Olan Etkilerinin Belirlenmesi Özet

ACAR, A. İ. ve A. ÇOLAK, Pnömatik Hassas Ekim Makinalarında Bazı Tohumların Delik Çaplarına ve Vakum Değerlerine Göre Tutulma Yüksekliklerinin Belirlenmesi Özet
KESKİN, S. Çoklu Uyum Analizi ve Bir Uygulaması Özet

ETİKAN, S. ve M. ARLI, Sergil (Plumbago europaea) Bitkisinden Elde Edilen Renkler ve Bu Renklerin Yün Halı İplikleri Üzerindeki Işık ve Sürtünme Haslıkları Özet

KARADENİZ, F. ve A. EKŞİ, Elma Suyunda Esmerleşme Düzeyi ile Doğal Etkenler Arasındaki İlişki Özet

ERDOĞAN, Z., G. DELLAL ve F. SÖYLEMEZOĞLU, Kıl X Ankara (G1) Melezi Keçilerden Elde Edilen Üst Liflerin Bazı Fiziksel Özellikleri Üzerine Bir Araştırma Özet

VATANDAŞ, M. ve R. GÜRHAN, Patatesin Kuvvet-Deformasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi Özet

KENDİRLİ, B. Harran Ovası Sulama Birliklerinde Antepfıstığının Sulama Planlaması Özet

KOCABAŞ, Z. İkinci Derece Yanıt Düzey Modellerinin Uygulaması ve Yorumlanması Özet

YÜKSEL, M. ve O. DENGİZ, Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü İkizce Araştırma Çiftliğinin Arazi Değerlendirmesi Özet

GÜRHAN, R., M. VATANDAŞ ve M. GÜNER, Kayısının Mekanik Davranışının Belirlenmesi Özet

SELENAY, M. F. Amasya Gökhöyük Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Bitkilerde Mevsimlik ve Mevsim İçi Sulama Suyu Kısıtlarının Verim Üzerine Etkisi Özet

DEĞİRMENCİ, D. ve B. MARASALI, Sultani Çekirdeksiz ve Perlette Üzüm Çeşitlerinde Büyümeyi Düzenleyici Madde Uygulamalarının Çekirdek İzi Gelişimine Etkisi Özet

Özetler
 

2001, 7 (4) 1-4
Bir Melez Mısır Populasyonunda Verim ve Verim Unsurları Arasındaki İlişkilerin Korelasyon ve Path Analizi Yoluyla Değerlendirilmesi
(Türkçe)

Ş. Metin KARA
Karadeniz Teknik Üniv. Ziraat Fak. Tarla Bitkileri Bölümü-Ordu

Herhangi bir bitkide optimum verim seviyesine ulaşmada, verimi belirleyen özellikler arasındaki ilişkilerin ve bu faktörlerin verime etki derecelerinin bilinmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada, 18 mısır melezinden oluşan populasyonda, tane verimi ve verimle ilişkili bazı özelliklere ilişkin veriler (bitki boyu, koçan uzunluğu, koçan kalınlığı, koçanda sıra sayısı, sırada tane sayısı, koçan tane sayısı, koçan tane ağırlığı ve bin tane ağırlığı), verim ve verim unsurları arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla, korelasyon ve path katsayısı analizine göre değerlendirilmiştir. Tane verimi ile incelenen bütün özellikler arasında önemli ve olumlu ilişkiler belirlenmiştir. Path analizine göre, tane verimi üzerine olumlu yönde en büyük etkiye sahip olan özellikler sırasıyla koçanda tane sayısı, bin tane ağırlığı ve koçanda tane ağırlığıdır. Tane veriminin oluşumunda diğer özelliklerin doğrudan etkisi ihmal edilebilir düzeydedir. Mısırda verimin artırılmasına yönelik çalışmalarda, koçanda tane sayısı, bin tane ağırlığı ve koçanda tane ağırlığına birinci derecede öncelik verilebileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: mısır, korelasyon, path analizi, verim, verim komponentleri

yukarı

2001, 7 (4) 5-11
Marmara Havzasında Seçilen Örnek Büyük Toprak Grupları Profillerinin FAO/UNESCO (1990), FitzPatrick (1988) ve Toprak Taksonomisi (USDA Soil Taxonomy 1994) Sistemlerine Göre Sınıflandırılması
(Türkçe)

Cumhur AYDINALP
Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Toprak Bölümü-Bursa

Thorp ve ark.(1949)'nın geliştirmiş olduğu toprak sınıflandırma sistemi Topraksu Genel Müdürlüğünün hazırladığı havza raporlarında kullanılmış olup, günümüzde bu sistem artık kullanılmamaktadır. Bu sistemin yerine morfolojik özellikler ve tanı horizonları esasına dayalı çeşitli sınıflandırma sistemleri geliştirilmiştir. Bunların başlıcaları FAO/UNESCO (1990), FitzPatrick (1988) ve Toprak Taksonomisi (USDA Soil Taxonomy 1994) sistemleridir. Bu eserde, Marmara havzasında yer alan 10 büyük toprak grubuna ait 13 profil incelenmiş ve bunların karşılıkları FAO/UNESCO (1990), FitzPatrick (1988) ve Toprak Taksonomisi (1994) sistemlerine göre değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Marmara havzası, toprak genesisi, taksonomi

yukarı

2001, 7 (4) 12-22
Akdeniz Bölgesi Seralarında Yetiştirilen Bitkilerin Beslenme Durumlarının İncelenmesi, II. Domates, Hıyar, Biber ve Patlıcan Bitkilerinin Beslenme Durumları
(Türkçe)

Mehmet ALPASLAN1, Aydın GÜNEŞ1, Ali İNAL1 ve Mehmet AKTAŞ2
1 Ankara Üniv. Ziraat Fak. Toprak Bölümü- Ankara
2 Ankara Üniv. Çankırı Orman Fak.-Çankırı

Bu çalışma, Akdeniz Bölgesinde yetiştirilen domates, hıyar, biber ve patlıcan bitkilerinin beslenme durumlarını incelemek ve beslenme sorunlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla; domates, hıyar, biber ve patlıcan yetiştirilen toplam 314 adet seradan yaprak örnekleri alınmıştır. Yaprak örneklerinde, azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), mangan (Mn) ve bor (B) analizleri yapılmıştır. Yaprak örneklerine ait analiz sonuçları sınır değerleri ile karşılaştırılarak incelenen bitkilerin beslenme durumlarının ortaya konulmasına çalışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, domates bitkisi yaprak örneklerinin N, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn kapsamları sınır değerlerine göre yeterli ve fazla düzeyde, K ve B kapsamları yönünden noksan, P ve Zn bakımından ise büyük çoğunluğu yeterli ve noksan düzeylerde belirlenmiştir. Hıyar bitkisi yapraklarının N kapsamları noksan düzeyden fazla düzeye kadar değişim gösterirken, P, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn ve Mn kapsamları bakımından yeterli, K kapsamları yönünden örneklerin çoğu ve B bakımından da hemen hemen tamamı noksan düzeylerde belirlenmiştir. Biber bitkisinin yaprak örneklerinin N, P, Ca, Mg, Fe, Cu, Zn ve Mn kapsamları bakımından çoğunluğu yeterli ve fazla, B kapsamları yönünden örneklerin tamamı noksan, K bakımından ise noksandan fazla düzeye kadar değiştiği saptanmıştır. Patlıcan bitkisi yaprak örneklerinin N, K, Mg, Cu kapsamları noksan düzeyden fazla düzeye kadar bir değişim gösterirken, B kapsamları bakımından örneklerin tamamı noksan düzeyde, P, Ca ve Fe kapsamları yönünden yeterli, Zn ve Mn kapsamları bakımından ise noksan ve yeterli düzeylerde değişen bir dağılım göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Akdeniz Bölgesi, domates, hıyar, biber, patlıcan, beslenme durumu

yukarı

2001, 7 (4) 23-31
Paketleme Makinesinde Selofan Kaynak Yapma Mekanizmasının Pnömatik Kontrolü
(Türkçe)

Metin GÜNER1 ve Gökhan DUMAN2
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinalari Bölümü-Ankara
2 Ultio-Enerpac-Ankara

Bu çalışmada bir yatay paketleme makinesinin termoplastik filmin şekillendiği bölümlerin, pnömatik ekipmanlar ve prensipleri kullanılarak yeniden düzenlenmesi yer almaktadır. Çalışma sonucunda mekanik güç aktarım sisteminin kullanım zorluklarının pnömatik sistem ekipmanları kullanılarak giderilmesi amaçlanmıştır. Pnömatik sistemin makineye adaptasyonu için PLC programı destekli elektropnömatik ekipmanlar kullanılmıştır. Kaynatma çeneleri, makas, ileticiler, tutucular, vakum elemanları ve üfleme bölümlerinde silindirler, hassas algılayıcı sensörler, yön kontrol valfleri ve basınç kontrol valfleri kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: ısıl kaynak, termoplastik film, paketleme makinesi, selofan kaynak yapma mekanizması

yukarı

2001, 7 (4) 32-36
Fiğ+Arpa Karışımlarında Gübrelemenin Otun Verim ve Kimyasal Kompozisyonuna Etkisi
(Türkçe)

K. Mesut ÇİMRİN, Siyami KARACA ve Mehmet Ali BOZKURT
Yüzüncü Yıl Üniv. Ziraat Fak. Toprak Bölümü-Van

Bu araştırma, Van koşullarında değişik dozlarda azot (0 ve 6 kg N / da) ve fosforlu (0, 4, 8, 12 kg P2O5 / da) gübrelemenin fiğ+arpa (Vicia villosa spp. dasycarpa+ Hordeum vulgare L.) karışımında, kuru ot verimi ve kimyasal kompozisyona etkilerini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Azotlu gübreleme, karışımın yaş ve kuru ot verimi ile bitki boyu, otun N ve P içeriklerini önemli olarak artırırken, botanik kompozisyondaki fiğ oranını azaltmıştır. Fosforlu gübreleme ise karışımın yaş ve kuru ot verimleri ile N ve P içeriklerini önemli olarak artırmışlardır. Kaliteli ve yüksek ot verimi için fiğ+arpa karışımına, bu koşullarda tesis gübrelemesi olarak dekara 6 kg N ve 8-12 kg fosforlu gübre verilmesi önerilebilir. Bitki analizleri sonucunda, karışımdaki otun P, K, Ca, Mg, Zn ve Mn içerikleri hayvan beslemesi açısından yeterli düzeyde bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: fiğ+arpa karışımı, besin elementleri içeriği

yukarı

2001, 7 (4) 37-40
İndirekt Enzyme-Linked Immunosorbent Assay (ELISA) ile Kayısı Yaprak Doku Disklerinde Plum Pox Potyvirus (PPV)'nin Tanılanması
(Türkçe)

İ. Özer ELİBÜYÜK
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bitki Koruma Bölümü-Ankara

Plum Pox Potyvirus (PPV) ile enfekteli kayısı yapraklarından bir mantar delici yardımıyla 2, 3.5, 5 ve 6 mm çaplı diskler kesilmiştir. Bu farklı çaptaki yaprak diskleri ELISA tabakalarındaki kuyucuklara 1, 2, 3 ve 4'er tane olacak şekilde konulmuştur.Denemede, PPV ile enfekteli yaprakların belirtili ve belirtisiz dokuları kullanılmıştır. Çalışmada diskler için 370 C'de 4 saat ve 40 C'de bir gece olmak üzere iki inkübasyon sıcaklık derecesi kullanılmıştır. Yaprak disk sayısı ve büyüklüğü arttıkça absorbans değerinin de arttığı gözlenmiştir. Dört saat 370 C'lik bir inkübasyon peryoduna bırakılan disklerin absorbans değerleri bir gece 40 C'de bırakılanlardan biraz daha yüksek olarak bulunmuştur. Ayrıca, belirtili yerlerden alınan disklerin belirtisizlerinkinden daha yüksek absorbans değeri verdiği görülmüştür. Bütün koşullarda enfekteli disklerin absorbans değerleri sağlıklılarınkinden en az iki kat daha yüksek olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Plum Pox Potyvirus, kayısı, yaprak doku diskleri

yukarı

2001, 7 (4) 41-47
Konya Ovası Sulamalarında Tabansuyu ve Tuzluluk Sorunları
(Türkçe)

Belgin ÇAKMAK ve Berna KENDİRLİ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Çiftçilerin bilinçsiz sulama uygulamaları ve aşırı su kullanımı, erozyon, göllenme, tuzluluk, sodyumluluk gibi çevresel problemlere yol açmaktadır. Sulama kaynaklı çevresel problemler önlem alınmadığı koşulda ülke tarımını tehdit edecek boyutlara ulaşabilecektir. Bu problemler çoğunlukla işletme aşamasında etkin bir izleme ve değerlendirme sisteminin bulunmayışından kaynaklanmaktadır. Her geçen gün sulama projelerinde izleme ve değerlendirme önemli bir yönetim aracı haline gelmektedir. Bu çalışmada Konya Ovası Sulamalarının 1995-1999 yıllarına ilişkin tabansuyu düzeyi ve kalitesi ile sürdürülebilir sulama alanı oranı dikkate alınmış ve değerlendirilmiştir. Sulamanın en yoğun olduğu ayda tabansuyu düzeyi 0-1 m'ye kadar olan alanlar dikkate alındığında en fazla alanı Çumra Sulaması almakta bunu Uluırmak, Atlantı, Gevrekli, Ilgın, İvriz ve Ayrancı sulamaları izlemekte; tabansuyu tuzluluğu 5000 micromhos/cm'den büyük olan alanlara göre sıralandığında ise ilk sırayı Çumra Sulaması almakta, bunu Uluırmak, İvriz, Ilgın, Atlantı, Gevrekli ve Ayrancı sulamaları izlemektedir. Sürdürülebilir sulama alanı oranı %78-100 arasında değişmekte, en düşük İvriz Sulaması'nda %78 ve en yüksek Ilgın ve Ayrancı sulamalarında %100 olmaktadır. Tarım dışı bırakılan sulama alanlarında sulama faydası dikkate alınarak hesaplanan yararlanılamayan fayda ve yararlanılamayan yatırım en düşük Gevrekli Sulaması'nda 385.109 TL ve 921.109 TL, en yüksek İvriz Sulaması'nda 1827.109 TL ve 8718.109 TL olarak gerçekleşmiştir.

Anahtar Kelimeler: sürdürülebilir sulama alanı oranı, tabansuyu düzeyi, tabansuyu kalitesi, tuzluluk

yukarı

2001, 7 (4) 48-51
Ile de France (IF) X Akkaraman (AK) (G1) Erkek Kuzularına Ait Yapağıların Tekstil Sanayiinde Kullanım Yönünden Bazı Özellikleri
(Türkçe)

Gürsel DELLAL
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü-Ankara

Bu araştırma, Ile de France (IF) X Akkaraman (AK) (G1) erkek kuzulardan elde edilen yapağılar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Lif çapı, hakiki, medullalı ve kemp lif oranı bakımından omuz, son kaburga, but ve üç bölge ortalaması sırasıyla 28.8±0.81, 32.1±0.93, 35.7±1.01, 32.2±0.87 mikron ; %96.8±1.08, %96.2±1.27, %93.4±2.05, %95.5±1.43 ; %2.4±0.75, %2.5±0.68, %4.2±1.27, %3.0±0.88 ; %0.8±0.39, %1.3±0.69, %2.4±0.86, %0.6±0.54 olarak belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, IFXAK(G1) kuzularına ait yapağıların strayhgran ve halı tipi iplik üretimine uygun oldukları ve yalnızca son kaburga bölgesinden örnek almanın incelik ve lif tipi oranları bakımından tüm gömleği temsil edebileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ile de France x Akkaraman (G1) erkek kuzu, yapağı özellikleri, tekstil sanayii

yukarı

2001, 7 (4) 52-56
Asmalarda (Vitis vinifera L.) Farklı Dokulardan İzole Edilen DNA'ların RAPD (Random Amplified Polymorphic DNA) Tekniğinde Kullanımı Üzerinde Bir Araştırma
(Türkçe)

Y.Sabit AĞAOĞLU1, Birhan MARASALI1 ve Ali ERGÜL2
1 Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri Bölümü-Ankara
2 T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü-Ankara

Asmaların vejetatif otsu dokuları (sürgün ucu-genç yapraklar, sülükler) ve bir yaşlı dallarından DNA izolasyonu için kullanılan, sırasıyla Lodhi ve ark. (1994) ve Lin ve Walker(1997) tarafından geliştirilen yöntemlerin, dokuların farklı yetiştirme koşullarından (bağ, sera, doku kültürü bitkileri) alınması durumunda DNA verimlilikleri ve RAPD tekniğinde kullanılabilirlikleri incelenmiştir. Lodhi ve ark. (1994)'na ait yöntemde, bağdan alınan ancak bekletildikten sonra kullanılan sürgün ucu-genç yapraklar örnekleri ile, sülüklerin kullanıldığı durumlarda 10mg DNA/g doku düzeyinden daha az (yetersiz) DNA elde edilirken; yetersiz düzeyde olmamakla beraber, doku kültürü ve sera bitkilerinden de 20-53 mg DNA/g doku düzeyinde düşük DNA miktarı elde edilmiştir. Yöntemde, soğuk ethanol ilavesi ve 40C'de DNA iplikçiklerinin oluşmadığı aşamadan sonra gerçekleştirilen modifikasyon sonucunda, her dört koşulda da tatmin edici DNA miktarlarına ulaşılmıştır. Bir yaşlı dallardan Lin ve Walker(1997)'a göre izole edilen DNA miktarları (28-40 mg DNA/g doku) araştırıcıların bulguları ile uyumlu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Vitis vinifera L., DNA izolasyonu, RAPD

yukarı

2001, 7 (4) 57-61
Değişik Demir Bileşiklerinin ve Uygulama Yöntemlerinin Soya Fasülyesinin Demir İçeriği ve Gelişimi Üzerine Etkisi
(Türkçe)

Haluk BAŞAR ve Ebru TABAN
Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Toprak Bölümü-Bursa

Bu çalışma değişik demir bileşikleri ve uygulama yöntemlerinin, serada yetiştirilen soya fasülyesinin toplam ve aktif Fe içeriği ile kimi verimlilik özellikleri üzerine etkisini belirlemek için yapılmıştır. Araştırmada değişik uygulamalardan, toprak uygulamalarında; FeEDDHA (% 6, Fe); FeSO4.7H2O (% 19, Fe) ve Ironite (% 12, Fe) 0, 2, 4, 8 ve 6 mg Fe kg-1 dozlarında uygulanmıştır. Toprak ile yaprak uygulamalarında; FeEDDHA ve FeSO4.7H2O, 0, 2, 4, 8 ve 16 mg Fe kg-1 dozlarında topraklara verilmiş, yapraklara da 0.01 N H2SO4defa uygulanmıştır. Yapraktan uygulamalarda ise FeEDDHA, % 0.2; FeSO4.7H2O, % 1 pH 7; eSO4.7H20, % 1 pH 3; H2SO4 , 0.1 N; 0.01 N; 0.001 N konsantrasyonlarında 2 defa uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; yapraktan FeSO4 verilmesi soya fasülyesinin Fe içeriğini en fazla arttıran uygulamaolurken, FeEDDHA' nın da yaprakların Fe içeriğini belirgin şekilde arttırdığı, incelenen bütün özellikler üzerine en etkili bileşiğin FeEDDHA olduğu görülmüştür. Diğer uygulamaların etkisinin bu iki uygulama kadar belirgin olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: demir, sarılık, gübre, tedavi, yaprak, toprak

yukarı

2001, 7 (4) 62-69
Bala-Küredağı Orman İçi Merasında Bir Vejetasyon Etüdü
(Türkçe)

Murat ALAN1 ve Hayrettin EKİZ2
1 T.C. Orman Bakanlığı-Ankara
2 Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarla Bitkileri Bölümü-Ankara

Bu çalışma Ankara İli, Bala İlçesi, Küredağı orman içi merasında yapılmıştır. Çalışma ile meranın kalitatif karakterlerinden floristik kompozisyon, kantitatif karakterlerinden ise bitki ile kaplı alan, tekerrür ve ağırlık incelenerek, mera durumunun belirlenmesi amaçlanmıştır. 1997 yılında yapılan çalışma sonunda; Merada toplam dip kaplama oranının %11.10, botanik kompozisyonda, buğdaygillerin %38.91, baklagillerin %13.96, ve diğer familyaların %47.13 oranında yer aldığı, merada en homojen yayılış yapan bitkilerin Agropyron repens, Veronica multifida ve Salvia aethiopis olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca 19 adedi buğdaygil, 17 adedi baklagil ve 51 adedi diğer familyalar olmak üzere toplam 87 adet bitki teşhis edilmiş, ot veriminin dekara 138 kg kuru ot olduğu ve mera durumunun "fakir" olduğu ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: orman içi mera, dip kaplama tekerrür, floristik kompozisyon, mera verimi, mera durumu

yukarı

2001, 7 (4) 70-74
Makinalı Şekerpancarı Hasadında Baş Kesme Sırasında Ayar Tamburu Yörüngesinin İzlenmesini Olanaklı Kılan Bir Yöntem Geliştirilmesi
(Türkçe)

Ahmet ÇOLAK
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü- Ankara

Ayar düzenleri baş kesme derinliğini belirleyen bir ölçü düzlemi oluşturmaktadırlar. Hareketini bir güç kaynağından alan tamburlu ayar düzenleri ise uygulamada yaygın olarak kullanılmaktadır. Hasat sırasında ayar tamburu ile pancarın teması, tambur kütlesi ve ilerleme hızının da etkili olduğu bir çarpma hareketini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada, kontrollü koşullardaki bir simülasyonla ayar tamburunun hareket yörüngesinin izlenmesini olanaklı kılan bir yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen yöntemle 0.39, 0.68, 0.98 ve 1.7 m/s ilerleme hızları ile 175 N ve 235 N tambur düşey kuvveti kombinasyonlarında denemeler yapılmıştır. Denemeler sonunda, hareket yörüngeleri sayısal verilerle elde edilmiş ve grafikleri çıkarılabilmiştir. Ayrıca, 1.7 m/s'lik ilerleme hızının tamburda yaklaşık 20 mm'lik bir sıçramaya neden olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: şekerpancarı hasadı, ayar tamburu yörüngesi, hız fazlalığı, simülasyon

yukarı

2001, 7 (4) 75-82
Lastik Tekerlekli Traktörlerde Lastik Basıncının Toprak Sıkışıklığına Olan Etkilerinin Belirlenmesi
(Türkçe)

Engin ÖZGÖZ1 ve Rasim OKURSOY2
1 Gaziosmanpaşa Üniv. Ziraat Fak., Tarım Makinaları Bölümü-Tokat
2 Uludağ Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü-Bursa

Bitkisel üretim etkinliklerinde, tohum yatağı hazırlığı ve ardından makinalı ekim sırasında artan tarla trafiğine bağlı olarak oluşan toprak sıkışıklığı bitki gelişimi için oldukça önemli olan kısıtlardandır. Toprak sıkışıklığı, dış basınca bağlı olarak topraktaki boşluklar oranının hızla azalarak toprak tanelerinin birbirine daha yakın olabilecek şekildeki istiflenme durumudur. Makinalı tarımda toprak sıkışıklığının temel kaynağı, yoğun tarla trafiğine bağlı olarak traktör tekerleri ile toprak arasındaki etkileşimdir. Bu etkileşimlerin büyüklüğü ve derecesi, traktör ve lastik parametreleri ile toprak parametrelerinin değişkenliğine bağlıdır. Toprak sıkışıklığını etkileyen parametreler genel olarak, lastik iç basıncı (şişirilme basıncı), aks yüküne bağlı olarak lastik baskısı, lastik geometrisi, tutunma profillerinin özellikleri, % olarak patinaj, ve aynı noktadan geçiş sayısı ile geçiş hızı gibi traktör ve lastikten gelen parametreler ile, toprak cinsi, fiziksel yapısı, nem oranı, hacim ağırlığı gibi birçok toprak parametrelerinden oluşmaktadır. Bu çalışmada lastik tekerlekli traktörlerde, lastik iç basıncının ve toplam aks yükünün, toprağın sıkıştırılmasına ve lastiklerin toprakta oluşturduğu izdeki en yüksek profil derinliğine yaptığı etkiler araştırılmıştır. Bu amaçla tasarlanarak yapılan 18 m uzunluğunda 3 m genişliğinde ve 1.5 m derinliğindeki bir toprak kanalı ve içerisinde yer alan tınlı yapıdaki (%48 kum, %34 silt, %18 kil) deneme toprağı kullanılmıştır. Toprak kanalı üzerine, bir uçtan diğerine üç değişik hız kademesinde (1.0 m/s, 1.3 m/s ve 1.6 m/s) hareket edebilen elektrik motoru tahrikli bir test arabası tasarlanmış ve bu arabaya bağlı 13.6/12-36 ölçülerindeki traktör lastiği denemelerde kullanılmıştır. Denemeler sonrasında yapılan ölçümler ve analizler sonucunda, lastik iz merkezinde ve kenarında olmak üzere, ortalama iki farklı toprak neminde (%9 ve %13), iki farklı derinlikte (0-15 cm ve 15-30 cm), üç farklı geçiş hızında (1.0 m/s, 1.3 m/s, ve 1.6 m/s), üç farklı aks yükünde (1000 kg, 1300 kg ve 1600 kg), üç farklı lastik iç basıncında (0.8 bar, 1.0 bar ve 1.5 bar) ve üç farklı geçiş sayısında (1.geçiş 3 geçiş ve 5 geçiş) toprakta oluşturulan toprak sıkışıklığı, maksimum iz derinliği ve 15 ve 30 cm'deki toprak gerilmeleri ölçülmüş ve bu parametreler arasındaki ilişkiler istatistiksel analizlere dayalı olarak ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: toprak sıkışıklığı, lastik şişme basıncı, tekerlek batması, koni indeksi

yukarı

2001, 7 (4) 83-90
Pnömatik Hassas Ekim Makinalarında Bazı Tohumların Delik Çaplarına ve Vakum Değerlerine Göre Tutulma Yüksekliklerinin Belirlenmesi
(Türkçe)

Ali İhsan ACAR ve Ahmet ÇOLAK
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü- Ankara

Günümüzde biyoteknoloji alanında gerçekleşen gelişmeler tohum girdisinde kaliteyi ve maliyet artışını beraberinde getirmektedir. Yüksek verim, kaliteli tohumlukla, kaliteli tohum ise yüksek fiyatlarla elde edilebilmektedir. Bu nedenle, ekim işleminde, tohum kaybının en aza indirilebilmesi ve iş başarısının yükseltilebilmesi için pnömatik hassas ekim makinalarının uygulamada kullanımı yaygınlaşmıştır. Çalışmada, vakum etkisiyle çalışan pnömatik hassas ekici düzenlerde bazı çapa bitkisi tohumlarının tutulabilme yüksekliklerinin belirlenmesi ve uygulamaya aktarılabilir verilerin eldesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 3 vakum seviyesi (-4, -6 ve -8 kPa), 14 delik çapı (1.5, 2.0, 2.5, 3.0, 3.5, 4.0, 4.5, 5.0, 5.5, 6.0, 6.5, 7.0, 7.5 ve 8.0 mm) ve 5 tohum çeşidi (kaplanmış ve kaplanmamış şeker pancarı, mısır, ayçiçeği ve soya) için denemeler yapılmıştır. Denemeler sonucunda, kaplanmış şekerpancarı tohumları 1.5-4.0 mm delik çapında ortalama 5.10-8.18 mm yüksekliklerde tutulabilirken; bu değer kaplanmamış şekerpancarı tohumlarında aynı delik çaplarında 5.24-7.99 mm, mısırda 4.0-8.0 mm delik çapında 6.41-12.78 mm, ayçiçeğinde 3.5-8.0 mm delik çapında 5.06-10.83 mm ve soya tohumunda ise 3.5-6.5 mm delik çapında 5.47-8.96 mm olarak gerçekleşmiştir. Aynı vakum değerinde delik çapı arttıkça tohumların tutulma yükseklikleri de artmıştır.

Anahtar Kelimeler: pnömatik hassas ekim, tutulma yüksekliği, vakum, ekici plaka delik çapı

yukarı

2001, 7 (4) 91-95
Çoklu Uyum Analizi ve Bir Uygulaması
(Türkçe)

Sıddık KESKİN
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü - Ankara

Çoklu uyum analizi; iki yanlı veya çok yanlı olarak düzenlenmiş tabloların analiz edilmesinde kullanılan, satır ve sütunlar arasındaki uyumun (uyuşmanın) bazı ölçülerini içeren bir istatistik tekniğidir. Çoklu uyum analizi, basit uyum analizinin değişken sayısı ikiden fazla olduğu durum için genellenmiş hali olarak dikkate alınabilir. Dolayısıyla çoklu uyum analizi; değişkenlerin seviyeleri (kategorileri), sütunlar olarak ve deney üniteleri de satırlar olarak alınan başlangıç (indicator, design matrix) matrisine uygulanan basit uyum analizidir. Bu çalışmada, çoklu uyum analizi tanıtılmış ve konunun anlaşılmasını kolaylaştırabilmek için bir uygulama yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: gösterge matrisi, Burt tablosu, kategorik değişken, tekil değer, değişim

yukarı

2001, 7 (4) 96-101
Sergil (Plumbago europaea) Bitkisinden Elde Edilen Renkler ve Bu Renklerin Yün Halı İplikleri Üzerindeki Işık ve Sürtünme Haslıkları
(Türkçe)

Sema ETİKAN ve Mustafa ARLI
Ankara Üniv. Ev Ekonomisi Yüksekokulu, Köy El Sanatları Anabilim Dalı-Ankara

Sergil (Plumbago europaea), doğal boyalar içinde, boya bitkisi olarak önemli bir yere sahiptir. Boyacılıkta genellikle sergil (Plumbago europaea)in tamamı (kök, gövde, yaprak, çiçek) kullanılır. Bu çalışmada sergilden elde edilen renkler ve bu renklerin yün halı iplikleri üzerindeki ışık ve sürtünme haslıkları araştırılmıştır. Sergil ile herhangi bir renk tespit etmek için boyamada kullanılacak en ideal boyama yöntemi, haslık değeri, en ideal mordan, uygun mordan oranı, bitki oranı ve boyama yöntemi belirlenmesine çalışılmıştır. Araştırmada yün halı ipliklerinin boyanmasında yüne göre % 100 oranında sergil bitkisi ve % 3 oranında asit miktarı sabit tutulmuştur. Buna göre A yönteminde yün halı iplikleri önce asitle işlem görmüş, sonra mordanlanmış ve ardından boyanmış, B yönteminde yün halı iplikleri önce mordanlanmış, asit boyama işlemi sırasında floteye ilave edilmiş, C yönteminde asit ve mordan boyama işlemi sırasında floteye birlikte ilave edilmiştir. Araştırmada toplam 90 adet boyama yapılmıştır. Boyamalardan elde edilen renkler kuru kayısı renginden yeşil kahveye hatta kızıl kahverengiye kadar değişiklik göstermektedir. Bu renklerin ışık haslıkları 1 ile 6, sürtünme haslıkları ise 1 ile 4-5 arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler: sergil (Plumbago europaea), ışık haslığı, sürtünme haslığı

yukarı

2001, 7 (4) 102-105
Elma Suyunda Esmerleşme Düzeyi ile Doğal Etkenler Arasındaki İlişki
(Türkçe)

Feryal KARADENİZ ve Aziz EKŞİ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Gıda Mühendisliği Bölümü-Ankara

Amasya, Golden ve Starking varyetelerinden hazırlanan elma sularında belirlenen esmerleşme derecesi (440 nm deki absorbans) sırasıyla 0.548 -0.771 (ortalama 0.435), 0.170-0.427 (ortalama 0.306) ve 0.219-0.461 (ortalama 0.346) arasında değişmektedir. Esmerleşme derecesinde çeşide ve yıla bağlı farklar önemli iken yöreye bağlı farklar önemsizdir. Polifenol miktarı ile esmerleşme derecesi arasında doğrusal bir ilişki vardır.

Anahtar Kelimeler: elma, elma suyu, esmerleşme indeksi, polifenol

yukarı

2001, 7 (4) 106-108
Kıl X Ankara (G1) Melezi Keçilerden Elde Edilen Üst Liflerin Bazı Fiziksel Özellikleri Üzerine Bir Araştırma
(Türkçe)

Zeynep ERDOĞAN1, Gürsel DELLAL2 ve Feryal SÖYLEMEZOĞLU1
1 Ankara Üniv. Ev Ekonomisi Yüksekokulu, Köy El Sanatları Anabilim Dalı-Ankara
2 Ankara Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü-Ankara

Bu araştırmada, Kıl x Ankara (G1) melezi keçilere ait üst liflerde bazı fiziksel özelliklerin analizi gerçekleştirilmiştir. Üst liflerde incelik ve doğal uzunluğa ilişkin en küçük kareler ortalamaları sırasıyla 72.67±1.18 mikron ve 13.68±0.68 cm olarak hesaplanmıştır. En yoğun görülen renk tipinin siyah (% 44.26) olduğu belirlenmiştir. İncelik ve doğal uzunluk bakımından renk grupları arasında önemli bir farklılık bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler: kıl x Ankara (G1) melezi keçi, lif, fiziksel özellikler

yukarı

2001, 7 (4) 109-113
Patatesin Kuvvet-Deformasyon Karakteristiklerinin Belirlenmesi
(Türkçe)

Mustafa VATANDAŞ ve Recai GÜRHAN
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü-Ankara

Bu çalışmada, yeni hasat edilmiş patates yumrularında üç farklı eksende, dört farklı hızda penetrasyon karakteristikleri belirlenmiştir. Bu amaçla 8 mm çapında silindirik bir bası elemanı kullanılmıştır. Deneyler sonucunda ortalamalar arası fark yönünden deformasyon enerjisi, gerilme ve maksimum kuvvet parametrelerine ait eksenler arası farkın önemli olmadığı belirlenmiştir. Deformasyon hızı blok olarak alındığında ise gerilme ve maksimum kuvvet parametrelerine ait ortalamalar arası farkın x-x ekseni değerlerinden kaynaklandığı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler: patates, penetrasyon direnci, ilerleme hızı, bası elemanı

yukarı

2001, 7 (4) 114-120
Harran Ovası Sulama Birliklerinde Antepfıstığının Sulama Planlaması
(Türkçe)

Berna KENDİRLİ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Son yıllarda gelişmekte olan diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de sulama sistemlerinin kullanıcılara devri gündeme gelmiştir. 1993 yılından itibaren devir çalışmalarına hız verilmiş ve sulama birlikleri kurulmuştur. Bu birlikler hizmet alanında su dağıtımı görevini yürütmektedirler. Ancak sulama birliklerinin yeni bir işletmecilik modeli olması nedeniyle su dağıtımı faaliyetlerinde bazı sorunlar görülmektedir. Bir sulama birliğinin başarısı, iyi bir sulama planlaması, su dağıtım programlarının yapılması ve uygulanmasına bağlıdır. Bu başarıda birlikte çalışan mühendis, sulama teknisyeni ve işçilerin bilgi, beceri ve sulayıcılarla olan ilişkileri büyük önem taşımaktadır.Bunun yanında sulamanın amacına uygun olabilmesi için kontrollü bir şekilde yapılması, sulama zamanının ve verilecek sulama suyu miktarının bitkide bir stres yaratmayacak şekilde düzenlenmesi yani sulama zamanı planlanmasının yapılması gerekir. Bu çalışmada Harran Ovasındaki sulama birliklerinde yetiştirilen antepfıstığının bitki su tüketimi, sulama suyu ihtiyacı, farklı yağış koşulları için sulama zaman planları ve su-verim ilişkileri IRSIS bilgisayar yazılımı kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen sonuçların araştırma alanında faaliyet gösteren sulama birliklerinde görev yapan teknik elemanlara ve özellikle çiftçilere yardımcı olması ve sulama konusunda karşılaşılan sorunları gidermeye katkıda bulunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: sulama zamanı planlaması, sulama birliği, antepfıstığı, IRSIS bilgisayar yazılımı

yukarı

2001, 7 (4) 121-128
İkinci Derece Yanıt Yüzey Modellerinin Uygulaması ve Yorumlanması
(İngilizce)

Zahide KOCABAŞ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü-Ankara

İkinci derece yanıt yüzey modellerinin uygulaması ve sonuçların yorumlanması için yapay olarak oluşturulan üç veri kümesi kullanılmıştır. Verilerin 3x3 düzeninde tertiplenmiş iki tekerrürlü bir denemeden toplandığı varsayılmıştır. Yapay olarak oluşturulan veriler için ikinci derece yanıt yüzey modeli hesaplandığı zaman VERİM1'deki toplam varyasyonun %95.52'sinin, VERİM2'deki toplam varyasyonun %83.93'ünün ve VERİM3'teki toplam varyasyonun %85.41'inin hesaplanan model tarafından açıklandığı görülmüştür. İkinci derece modelin uygunluk kontrolünden elde edilen sonuçlar hesaplanan modelin yanıt yüzeyini tanımlamak için yeterli olduğunu göstermiştir. Yanıt yüzeyinin yapısını incelemek için uygulanan kanonik analiz VERİM1 için maksimum, VERİM2 için minimum olduğunu göstermiştir. Buna karşın VERİM3 için bir eyer (saddle) noktası hesaplanmıştır. Yapay veriler kullanıldıktan sonra şeker içeriğine ait toplanmış veriler analiz edilmiştir. Şeker içeriği verileri için ikinci derece yanıt yüzeyi modeli hesaplandığı zaman, şeker içeriğindeki toplam varyasyonun %68.9'unun hesaplanan model tarafından açıklandığı görülmüştür. İkinci derece modelin uygunluk kontrolünden elde edilen sonuçlar hesaplanan modelin şeker içeriği için yanıt yüzeyini tanımlamak için yeterli olduğunu göstermiştir.Uygulanan kanonik analizde şeker içeriği için bir eyer (saddle) nokta hesaplanmıştır.

Anahtar Kelimeler: yanıt yüzeyleri, ikinci derece model, kritik nokta, eyer noktası, maksimum ve minimum nokta

yukarı

2001, 7 (4) 129-135
Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü İkizce Araştırma Çiftliğinin Arazi Değerlendirmesi
(Türkçe)

Mahmut YÜKSEL ve Orhan DENGİZ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Toprak Bölümü-Ankara

Bu çalışmanın amacı Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü İkizce Araştırma Çiftliğinin arazi kullanım planlamasının yapılmasıdır. Bu amaçla İlk önce çalışma alanına ait daha önce yapılmış 1:5.000 ölçekli temel toprak haritasından arazi karakteristikleri ve kaliteleri ile haritalama üniteleri tanımlanmıştır. Daha sonra değerlendirmeye alınacak arazi kullanım türleri ve onların arazi istekleri belirlenmiştir. Arazi kullanım türlerinin arazi istekleri ile arazi haritalama birimlerinin arazi karakteristik ve nitelikleri karşılaştırılmıştır. Arazi haritalama birimlerinin arazi kullanım türleri ile karşılaştırılmasıyla elde edilen sonuçlar ekonomik, sosyal ve ekolojik verilerle birleştirilerek her bir arazi haritalama birimi için uygun olan arazi kullanım türleri ve uygunluk sınıfları belirlenmiştir. Son olarak da arazi uygunluk haritası hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: arazi değerlendirmesi, arazi kullanım türü, arazi karakteristikleri ve kaliteleri, arazi uygunluk sınıflaması

yukarı

2001, 7 (4) 136-140
Kayısının Mekanik Davranışının Belirlenmesi
(Türkçe)

Recai GÜRHAN, Mustafa VATANDAŞ ve Metin GÜNER
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü-Ankara

Bu çalışmada Malatya yöresinde yetiştirilen Hacıhaliloğlu, Hasanbey ve Çöloğlu kayısı çeşitlerinin bası yükü altındaki mekanik davranışları belirlenmiştir. Kayısılar 3 farklı eksende ve 3 farklı deformasyon hızında yüklenmiştir. Elde edilen sonuçlardan, deformasyon hızı artışının maksimum direnci gösteren kuvvet değerini arttırdığı, buna karşılık deformasyon enerjisi değerlerini düşürdüğü belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: kayısı, mekanik zedelenme, deformasyon enerjisi, deformasyon kuvveti

yukarı

2001, 7 (4) 141-147
Amasya Gökhöyük Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Bitkilerde Mevsimlik ve Mevsim İçi Sulama Suyu Kısıtlarının Verim Üzerine Etkisi
(Türkçe)

M. Fatih SELENAY
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Bu araştırmanın amacı, Amasya Gökhöyük tarım işletmesinde, yeterli ve kısıtlı sulama suyu koşullarında, bitkilerin sulama programlarının elde edilmesi, aynı düzeyde yapılan mevsimlik ve mevsim içi kısıtlar için elde edilen sulama programlarının karşılaştırılması ve bitkiler için su-verim ilişkisini gösteren eşitliklerin belirlenmesidir. Çalışmada, ele alınan bitkiler için bitki su tüketimleri ve yeterli ve kısıtlı su koşullarında sulama zaman planları IRSIS yazılımı ile belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: bitki su tüketimi, sulama zamanının planlanması, IRSIS, kısıntılı sulama, verim

yukarı

2001, 7 (4) 148-152
Sultani Çekirdeksiz ve Perlette Üzüm Çeşitlerinde Büyümeyi Düzenleyici Madde Uygulamalarının Çekirdek İzi Gelişimine Etkisi
(Türkçe)

Dilek DEĞİRMENCİ ve Birhan MARASALI
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri Bölümü-Ankara

Bu araştırmada stenospermokarpik Sultani Çekirdeksiz ve Perlette üzüm çeşitlerinde BAP (benzylaminopurine) ve CCC (cycocel)'in çekirdek izi gelişimi ve çimlenmesini uyarmadaki etkileri araştırılmıştır. Sultani Çekirdeksiz çeşidinde çiçeklenme öncesi 500 ppm dozundaki BAP ve CCC uygulamaları ile çiçeklenme sonu 500 ppm CCC uygulamalarının çekirdek izi gelişimini arttırdığı belirlenmiştir. Sultani Çekirdeksiz'e göre daha iri rudimenter çekirdeklere sahip olan Perlette çeşidinde ise, tam çiçeklenmede 500 ppm BAP ile, çiçeklenme öncesi 1000 ppm CCC uygulamaları çekirdek izi gelişimini arttırmıştır. Uyarılmış ve batan çekirdeklerin in vitro çimlendirilmesinde tam bir başarı sağlanamamıştır. Bununla birlikte, Perlette'de çiçeklenme sonu 500 ppm BAP ve CCC ile 1000 ppm CCC uygulamalarında sırasıyla, %68.2, %55.2, %40.0 oranlarında kökçük oluşumu gerçekleşmiştir. Ancak, kotiledon çıkışına ilişkin bir gelişme olmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Vitis vinifera L., stenospermokarpi, çekirdek izi, benzylaminopurine, cycocel, çimlenme

yukarı