1997, Cilt: 3, Sayı: 1
İçindekiler
 
HAKYEMEZ, H., S. ALTINOK ve C. S. SEVİMAY, Yalancı Tüylü Fiğ (Vicia villosa ssp. Dasycarpa (Ten.) Cav.) Hatlarının Ankara Koşullarında Adaptasyonu Özet
YURTSEVEN, E. ve A. ÖZTÜRK, Sulanan Alanlarda Sulama Yöntemi ve Su Kalitesine Bağlı Olarak Tuz Dengesindeki Değişimler Özet
AY, R. ve M. O. GÜRKAN, Embriyosu Derin Dondurucuda Öldürülmüş Ephestia küehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) Yumurtalarında Trichogramma turkeiensis Kostadinov ve Trichogramma embryophagum Hartig (Hymenoptera: Trichogrammatidae)'un Yetiştirilmesi Üzerine Araştırmalar Özet
DOLAR, F. S. Koparılmış Nohut Yapraklarının Ascochyta rabiei (Pass.) Labr.'nin Farklı İki Irkına Dayanıklılığında İnokulum Yoğunluğu ve Yaprak Yaşının Etkisi Özet
SÖNMEZ, F. K. Sulamada Yağış ve Bazı İklim Faktörleri Analizi Özet
YILDIRIM, Y. E. Kısıntılı Sulamada Farklı Sulama Programlarının İşletme Bazında Karşılaştırılması Özet
MARASALI, B. ve A. ERGÜL, Farklı Tozlanma Şekillerinin Üzüm Çeşitlerinde Tane Tutumu ve Çekirdek Oluşumuna Etkileri Özet
YURTMAN, İ. Y., Ş. POLATSÜ, E. BAŞPINAR ve M. L. ÖZDÜVEN, Türkgeldi Kuzularında Farklı Ham Protein İçerikli Yoğun Yem Karmalarının Besi Performansı ve Bazı Kesim Özelliklerine Etkisi Özet
VATANDAŞ, M. ve R. GÜRHAN, Farklı Nabız Kontrol Yöntemlerinin Elektronik Pulsatör Performansına Etkisi Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Araştırma Özet
ÖZTÜRK, A. Sulama Suyu Tuzluluğu ve Tabansuyu Derinliğinin Havuç Bitkisinin Bazı Özelliklerine Etkisi Özet
KODAL, S., M. F. SELENAY, F. K. SÖNMEZ ve Y. E. YILDIRM, Sulama Suyu İhtiyacı Açısından Su Tüketimi ve Yağış Analizi Özet
BEYRİBEY, M., F. K. SÖNMEZ, B. ÇAKMAK ve M. OĞUZ, Sulama Şebekelerinin İzleme ve Değerlendirilmesinde Ortalama ve Yıllık Veri Kullanımı Özet
BEYRİBEY, M., B. ÇAKMAK, F. K. SÖNMEZ ve M. OĞUZ, Sulama Şebekelerinde Blaney-Criddle ve Penman-Monteith Yöntemlerine Göre Sulama Suyu İhtiyacının Karşılaştırılması Özet
ÇAKMAK, B. Devredilen Sulama Şebekelerinde Performansın Değerlendirilmesi: Konya Örneği Özet
Özetler
 

1997, 3 (1) 1-5
Yalancı Tüylü Fiğ (Vicia villosa ssp. Dasycarpa (Ten.) Cav.) Hatlarının Ankara Koşullarında Adaptasyonu
(Türkçe)

Hakan HAKYEMEZ1, Suzan ALTINOK2 ve Cafer S. SEVİMAY2
1Ankara Üniv. Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı-Ankara
2Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarla Bitkileri Bölümü-Ankara

Kurak Bölgelerde Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü (CARDA) tarafından Ankara koşullarında adaptasyonu belirlemek için yollanan farklı orijinli 15 yalancı tüylü fiğ hattı ve kontrol olarak kullanılan L-1437 no'lu TARM tüylü fiğ çeşidi ile yapılan bu araştırma Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlasında 1994 ve 1996 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, en iyi bitki gelişimi 2562 no'lu hatta, en erken çiçeklenme 2562 ve 2456 no'lu hatlarda, en erken hasat olgunluğu 2446, 2454 ve 2445 no'lu hatlarda, bitki boyu en fazla 2562 nolu hatta ve L-1437 nolu TARM tüylü fiğ çeşidinde, biyolojik verim en fazla 2456, 2446 ve 2562 nolu hatlarda, dane verimi en fazla 2431 ve 2424 nolu hatlarda, bin dane ağırlığı en fazla birinci yıl 2424, 2431, 2456, 2454, 2451, 2455, 2442 ve 2457 nolu hatlarda, ikinci yıl ise 2457 nolu hat ve L-1437 nolu yerel TARM tüylü fiğ çeşidi hariç diğer tüm hatlarda, hasat indeksi en fazla 2562, 2431, 2451, 2457 ve 2424 nolu hatlarda belirlenmiştir. Bitki gelişimi, erkencilik ve biyolojik verim bakımından oldukça yüksek sonuçlar veren 2562 (Suriye orijinli) ve 2456 (Japonya orijinli) nolu hatların, yeşil ot, kuru ot ve silo yemi amacıyla Ankara koşullarında yetiştirilmesi tavsiye edilebilir. 2431 (Suriye orijinli) ve 2424 (Suriye orijinli) nolu yalancı tüylü fiğ hatları ise en fazla dane verimi ve hasat indeksine sahip hatlar olarak yine Ankara şartlarında dane yemi amacıyla yetiştirilebilirler. Kontrol amacıyla kullanılan yerel L-1437 nolu TARM tüylü fiğ çeşidi, yalancı tüylü fiğ hatlarına göre daha fazla boylanmış, daha geç çiçeklenerek, hasat olgunluğuna gelmiş ve daha az dane verimine sahip çeşit olmuştur. İkinci yıl ekim tarihinin birinci yıldan daha erken olması, bu yılda tüm hatlarda biyolojik verimin ve dane veriminin daha fazla olması ile sonuçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: yalancı tüylü fiğ (Vicia villosa ssp. dasycarpa (Ten.) Cav. ), tüylü fiğ (Vicia villosa Roth.), adaptasyon

yukarı

1997, 3 (1) 6-13
Sulanan Alanlarda Sulama Yöntemi ve Su Kalitesine Bağlı Olarak Tuz Dengesindeki Değişimler
(Türkçe)

Engin YURTSEVEN ve Ahmet ÖZTÜRK
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Sulama amacıyla kullanılan sular, iyi kalitede olsalar dahi içerisinde tuzları içerirler. Sulama ile alana iletilen bu tuzlar kök bölgesinde birikirler. Tuzluluğun artması, toprak verimliliğini ve üretkenliğini azaltacağından, tarımsal açıdan olduğu kadar çevre açısından da önemli bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Sulama suları ile toprağa iletilen tuzların birikim süreci bitki, toprak, su kalitesi, drenajın etkinliği, sulama ve drenajın yönetimi gibi faktörler tarafından etkilenmektedir. Tuzluluk söz konusun olduğunda yetiştirilecek bitki ile uygulanacak sulama yönteminin seçimi ve sulama suyu miktarı, sulamada tuzluluğun yönetimi açısından önemlidir. Değişik yöntemlerle verilecek sulama sularının miktarı ve veriliş biçimleri farklı olduğundan Bunların toprakta tuz dengesine olan etkileri farklı olacaktır. Bu çalışmada değişik bitkiler için hesaplanan bitki su tüketimi miktarlarının, farklı yöntemlerle uygulanması koşulunda toprağa giren ve çıkan tuz miktarlarının hesaplanması yoluyla tuz dengesi hesaplamaları yapılmıştır. Belirli toprak koşulları için farklı yöntemlerle verilen sulama sularının oluşturacağı tuzluluk süreçleri karşılıklı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: sulama suyu kalitesi, tuz dengesi, yıkama, sulama yöntemi

yukarı

1997, 3 (1) 14-18
Embriyosu Derin Dondurucuda Öldürülmüş Ephestia küehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae) Yumurtalarında Trichogramma turkeiensis Kostadinov ve Trichogramma embryophagum Hartig (Hymenoptera: Trichogrammatidae)'un Yetiştirilmesi Üzerine Araştırmalar
(Türkçe)

Recep AY ve M. Oktay GÜRKAN
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bitki Koruma Bölümü-Ankara

Değirmen güvesi yumurtaları derin dondurucuda farklı sıcaklık (-20 0C ve -25 0C ), farklı sürelerde (60 ve 120 dakika) tutularak öldürülmüştür T. embryophagum kontrol olarak kullanılan ve -25 0C de 60, 120 dakika tutulan Değirmen güvesi yumurtalarını sırasıyla %80.4, 23.2, 17.2 oranında T. turkeiensis ise aynı sıraya göre %86.8, 24.4 ve 12.0 oranında parazitlemiştir. T. embryophagum kontrol olarak kullanılan ve -200C de 60, 120 dakika tutulan Değirmen güvesi yumurtalarını sırasıyla %78.4, 64.0 ve 56.4 oranında, T. turkeiensis % 87.2, 67.2 , 58.0 oranında parazitlediği tespit edilmiştir. Embriyosu derin dondurucuda değişik sürelerde (60 ve 120 dk.) tutularak öldürülmüş ve kontrol olarak kullanılan konukçu yumurtaları 5 günde siyahlaşmıştır ve parazitoidler 14 günde gelişmiştir. Embriyosu derin dondurucuda öldürülen bütün konukçu yumurtalarında gelişen parazitioidlerin dişi olduğu belirlenmiştir. Kontrol olarak kullanılan ve derin dondurucuda -20 0C de 60,120 dakika tutulan Değirmen güvesi yumurtasında gelişen T. embryophagum dişinin yaşam uzunluğu sırasıyla 16.80, 19.08 ve 19.20 gün, T. turkeiensis'in 18.60, 19.60 ve 20.52 gün olduğu saptanmıştır. Derin dondurucuda -20 0C sıcaklıkta 0, 60, 120 dakika tutulan Değirmen güvesi yumurtasında gelişen bir T. embryophagum dişisi yaşamı boyunca sırasıyla ortalama 100.00, 100.84 ve 105.56, T. turkeiensis ise 99.12, 98.88 ve 104.12 normal Değirmen güvesi yumurtası parazitlediği saptanmıştır. Normal ve embriyosu derin dondurucuda öldürülen konukçu yumurtasında gelişen parazitoid döllerinin gelişme süreleri ve cinsiyet oranları arasında önemli bir fark tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Trichogramma turkeiensis, Trichogramma embryophagum, kitle üretimi

yukarı

1997, 3 (1) 19-23
Koparılmış Nohut Yapraklarının Ascochyta rabiei (Pass.) Labr.'nin Farklı İki Irkına Dayanıklılığında İnokulum Yoğunluğu ve Yaprak Yaşının Etkisi
(İngilizce)

F. Sara DOLAR
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bitki Koruma Bölümü-Ankara

Ascochyta rabiei'ye karşı nohut çeşitlerinin gösterdikleri dayanıklılıkta yaprak yaşının ve inokulum yoğunluğunun etkisi, koparılmış yaprak metodu kullanılarak saptanmıştır. İki Nohut (ILC 195 ve Canıtez 87) çeşidinin 30 günlük bitkilerinin genç ve yaşlı yaprakları Ascochyta rabiei'nin 1 ve 4 nolu ırklarının 6 (4, 8, 16, 32, 64 ve 128 x 104 spor/ml) farklı yoğunluktaki spor süspansiyonları ile inokule edilmişlerdir. Hastalık reaksiyonları inokulasyondan 3, 5, 7, 9, 11 ve 13 gün sonra değerlendirilmiştir. Yapraklar üzerinde lezyonların meydana geldiği günler yaprak yaşına ve ırka bağlı olarak değişmiştir. İnokulum yoğunluğu 4x104 den 128x104'e doğru arttıkça hastalık şiddeti de artmıştır. Ancak bu artış nohut çeşidine, yaprak yaşına ve Ascochyta rabiei'nin ırklarına bağlı olarak değişmektedir. Irk 1'in düşük inokulum konsantrasyonu (4 ve 8x104 spor/ml) ile inokule edilen her iki çeşidin genç yapraklarında lezyon meydana gelmemiştir. ILC 195 çeşidinin genç yaprakları ırk 1'e orta derecede dayanıklı, buna karşın Canıtez 87 çeşidinin genç yaprakları aynı ırka duyarlı olarak bulunmuşlardır. ILC 195 çeşidinin genç yaprakları Canıtez 87 çeşidine kıyasla ırk 4'e dayanıklıdır. Ascochyta rabiei'nin her iki ırkı ile inokule edilen her iki çeşidin genç yapraklarındaki hastalık şiddeti yaşlı yapraklardakilerden çok daha düşüktür.

Anahtar Kelimeler: nohut, Ascochyta rabiei, inokulum yoğunluğu, yaprak yaşı

yukarı

1997, 3 (1) 24-32
Sulamada Yağış ve Bazı İklim Faktörleri Analizi
(Türkçe)

F. Kemal SÖNMEZ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Tarımsal üretim, bir enerji dönüşüm sistemidir. Bu sistemin girdileri, tarım sistemi, güneş enerjisi ve yağışın miktar ve dağılımıdır. Bu çalışmada, başta yağış olmak üzere on günlük, aylık ve yıllık iklim faktörlerinin sulama açısından analizinde izlenmesi gereken yol belirtilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen % 20, % 50 ve % 80 güvenilir yağış değerleri sulama sistemlerinin projelenmesi ve işletilmesi çalışmalarında farklı amaçlarla kullanılabilmektedir. Çalışma sonucuna göre, on günlük güvenilir yağış gerekli ise geçmiş yılların onar günlük yağış değerleri analiz edilmelidir. Aynı durum aylık ve yıllık yağışlar için de geçerlidir.

Anahtar Kelimeler: güvenilir yağış, yağış analizi, iklim parametrelerinin analizi

yukarı

1997, 3 (1) 33-38
Kısıntılı Sulamada Farklı Sulama Programlarının İşletme Bazında Karşılaştırılması
(Türkçe)

Y. Ersoy YILDIRIM
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Araştırma Ankara İli Beypazarı İlçesi koşullarında kısıntılı sulamada farklı sulama programlarının işletme bazında karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla bitkilerin sulama programları, brüt kar değerleri ile yeterli ve kısıtlı sulama suyu koşullarındaki optimum bitki desenleri bulunmuştur. Ortalama iklim faktörleri için 180.9 da tarım alanına sahip işletmede yetiştirilen bitkilerin sulama programları IRSIS yazılımı yardımıyla belirlenmiştir. Optimum bitki desenin bulunmasında doğrusal programlama tekniği kullanılmıştır. İşletme sulama suyu kapasitesinin yetersiz olması durumunda mevsimlik kısıt yerine mevsim içi kısıt yapılarak hazırlanan sulama programlarının işletme gelirini % 2.5 ile % 8 arasında artırdığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar, sulama suyu kapasitesi yetersiz olan işletmelerde su-verim ilişkileri ve kısıntılı sulamada mevsim içi kısıtlara önem verilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: kısıntılı sulama, sulama programlanması, optimum bitki deseni

yukarı

1997, 3 (1) 39-42
Farklı Tozlanma Şekillerinin Üzüm Çeşitlerinde Tane Tutumu ve Çekirdek Oluşumuna Etkileri
(Türkçe)

Birhan MARASALI ve Ali ERGÜL
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Bahçe Bitkileri Bölümü-Ankara

Bu araştırma ile erdişi çiçekli ve normal çekirdekli meyve bağlayan üzüm çeşitlerinde (Hasandede, Hamburg misketi, Kalecik karası, Narince), açıkta veya kontrollü koşullarda, kendine veya yabancı tozlanma teknikleri ile, yapılan tozlanmanın tane tutumu ve çekirdek oluşumu üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, Hasandede ve Hamburg misketi hem hem ana hem de bu iki çeşit arasındaki resiprokal melezlemelerde tozlayıcı olarak yer alırken, Narince ve Kalecik karası (normal, 100Rad, 500Rad, g-ışını uygulamaları) her iki ana çeşit için yalnızca tozlayıcı olarak kullanılmışlardır. Araştırmada elde edilen tane tutumu bulgularına göre, uygun tozlayıcı çeşitlerle kontrollu yabancı tozlama sonuçları, açıkta tozlanma ve kendilemeden daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca yüksek tane tutumuna ulaşmada polen kaynağının önemli olduğu ve kullanılan tozlayıcı çeşitler arasından Hasandede'nin yüksek tozlayıcı özelliklere sahip olduğu söylenebilir. Çekirdek oluşum oranı dikkate alındığında ise genel olarak tohum taslaklarının %70-75'inin döllenerek çekirdek oluşturduğu belirlenmiştir. Araştırmada Kalecik Karası'nın normal ve ışınlanmış çiçek tozlarının incelenen özellikler bakımından farklı etkiler yaratabilme olasılığına açıklık getirebilecek sonuçlara ulaşılamamıştır.

Anahtar Kelimeler: Vitis vinifera L., tozlanma, tane tutumu, çekirdek sayısı, g-ışını

yukarı

1997, 3 (1) 43-46
Türkgeldi Kuzularında Farklı Ham Protein İçerikli Yoğun Yem Karmalarının Besi Performansı ve Bazı Kesim Özelliklerine Etkisi
(Türkçe)

İ. Yaman YURTMAN1, Şafak POLATSÜ2, Ensar BAŞPINAR2 ve M. Levent ÖZDÜVEN1
1Trakya Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü-Tekirdağ
2Ankara Üniv. Ziraat Fak. Zootekni Bölümü-Ankara

Bu çalışmada, farklı ham protein düzeyli yoğun yem karmalarının, Türkgeldi erkek kuzularında besi performansı ve bazı kesim özellikleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla ham protein (HP) kapsamları sırasıyla % 14.87, %16.22, % 17.58 olan (kuru maddede) üç yoğun yem karması, her birinde 6 baş 2.5 aylık yaşta sütten kesilmiş kuzu bulunan 3 grup üzerinde denenmiştir. Tesadüf parselleri deneme düzeninde yürütülen çalışmada, kuzular bireysel bölmelerde barındırılmışlar ve serbest olarak verilen yoğun yem karmalarının yanısıra 100 g/gün baş kuru ot ile yemlenmişlerdir. Sonuçta, bu uygulamaların, gruplar arasında besi performansı özellikleri bakımından önemli bir farka neden olmadığı belirlenirken, araştırma koşulları içinde, her grubun bütün dönemlerindeki ham protein tüketimlerinin 16 g HP /Kg.Metabolik Büyüklük olduğu belirlenmiştir. Kesim özelliklerinin belirlenmesinde ise, her gruptan 4 baş kuzunun verilerinden yararlanılmış ve sonuçta bazı kesim özellikleri bakımından gruplar arasındaki farklar önemli (P<0.05) bulunurken bu özelliklerin çoğunluğunun ortalamaları arasındaki farklar önemsiz bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: ham protein, besi, kesim özellikleri, Türkgeldi kuzusu

yukarı

1997, 3 (1) 47-53
Farklı Nabız Kontrol Yöntemlerinin Elektronik Pulsatör Performansına Etkisi Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Araştırma
(Türkçe)

Mustafa VATANDAŞ ve Recai GÜRHAN
Ankara Üniv Ziraat Fak. Tarım Makinaları Bölümü-Ankara

Bu çalışmada, elektronik pulsatörler için üç farklı nabız kontrol yöntemi geliştirilmiştir. Geliştirilen bu yöntemlerin performansı uygulamada kullanılan pnömatik ve hidrolik pulsatörlerle karşılaştırılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda geliştirilen yöntemlerin nabız frekansı ve diğer pulsasyon karakteristikleri yönünden pnömatik ve hidrolik pulsatörlere göre daha iyi performans gösterdiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: pulsatör, nabız frekansı, nabız oranı

yukarı

1997, 3 (1) 54-58
Sulama Suyu Tuzluluğu ve Tabansuyu Derinliğinin Havuç Bitkisinin Bazı Özelliklerine Etkisi
(Türkçe)

Ahmet ÖZTÜRK
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Bu çalışmada, farklı tuzluluk düzeylerindeki sulama suları ile farklı derinliklerdeki tabansuyu seviyelerinin havuç bitkisinin bazı özelliklerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Sulama suyu tuzluluğu ve tabansuyu derinliği olmak üzere iki faktörlü olan araştırma faktöriyel deneme düzenine göre yürütülmüştür. Araştırmada sulama suyu tuzluluğu faktörü 0.25, 1, 2, 4 ve 6 dS/m olmak üzere beş seviyede, tabansuyu derinliği faktörü ise 45, 60 ve 90 cm olmak üzere üç seviyede incelenmiştir. Araştırmada havuç meyve boyu tabansuyu derinliğinden, havuç meyve çapı ise hem tabansuyu derinliği hem de sulama suyu tuzluluğundan önemli düzeyde etkilenmiştir. Ayrıca sulama suyu tuzluluğunun artışına paralel olarak havuçların kuru madde içeriği ve yaprakların mineral madde içeriği artış göstermiştir. Bitki su tüketimi tabansuyunun yüzeye yaklaşmasıyla ve tuzluluğun artışıyla azalma göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: tuzluluk, tabansuyu derinliği, tuzluluk-bitki ilişkisi, havuç

yukarı

1997, 3 (1) 59-68
Sulama Suyu İhtiyacı Açısından Su Tüketimi ve Yağış Analizi
(Türkçe)

Süleyman KODAL, M. Fatih SELENAY, F. Kemal SÖNMEZ ve Y. Ersoy YILDIRM
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Bitkilerin sulama suyu ihtiyacı, bitki su tüketimi ve yağış değerlerine bağlı olarak yıldan yıla önemli düzeyde değişim göstermektedir. Bu çalışmada, sıcak-kurak, ortalama, serin-yağışlı yıllarda beklenen sulama suyu ihtiyacının belirlenmesinde kullanılabilecek yaklaşımlar irdelenmiştir. Çalışma sonucunda, sıcak-kurak bir yıldaki bitki su ihtiyacı hesaplanırken, geçmişte bu dönemi en iyi temsil eden yıla ilişkin bitki su ihtiyacı değerinin alınması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: sulama suyu ihtiyacı, bitki su tüketimi analizi, yağış analizi

yukarı

1997, 3 (1) 69-73
Sulama Şebekelerinin İzleme ve Değerlendirilmesinde Ortalama ve Yıllık Veri Kullanımı
(Türkçe)

Mevlüt BEYRİBEY, Kemal SÖNMEZ, Belgin ÇAKMAK ve Mehmet OĞUZ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Sulama şebekelerinde su yönetimi çalışmaları genel sulama planlaması, planlı su dağıtımı ve sulama sonuçlarının değerlendirilmesi aşamalarını içermektedir. Ülkemizde sulama sonuçları değerlendirme çalışmalarında uzun yıllar ortalaması iklim faktörleri ile Blaney-Criddle yöntemine göre hesaplanan sulama suyu ihtiyacı değerleri kullanılmaktadır. Ülkemizde yağışın bölgeler itibariyle önemli farklılık göstermesinden dolayı değerlendirme çalışmalarında ortalama iklim faktörlerinin kullanılması gerçek sonuçları vermemektedir. Bu çalışmada, ortalama ve yıllık veriyle hesaplanan sulama suyu ihtiyaçları 21 bölgeye ait 118 sulama şebekesinde değerlendirilmiş şebekelerin % 46'sında fark önemli bulunmuştur. Ekonomik bir izleme değerlendirme sistemi için bitki su tüketiminin uzun yıllar ortalaması iklim faktörleri ile, sulama suyu ihtiyacının tahmininde ise yıllık yağış değerlerinin kullanılmasının yararlı olacağı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: sulama suyu ihtiyacı, sulama şebekelerinde izleme ve değerlendirme

yukarı

1997, 3 (1) 74-78
Sulama Şebekelerinde Blaney-Criddle ve Penman-Monteith Yöntemlerine Göre Sulama Suyu İhtiyacının Karşılaştırılması
(Türkçe)

Mevlüt BEYRİBEY, Belgin ÇAKMAK, F. Kemal SÖNMEZ ve Mehmet OĞUZ
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Türkiye kurak ve yarı kurak bir iklim kuşağı içerisindedir. Bu durum sulamanın önemini bir kat daha arttırmaktadır. Su kaynaklarının etkin kullanılabilmesi ve sulama projelerinin koşullara uygun bir şekilde hazırlanabilmesi için bölge koşullarında yetiştirilen bitkilerin yetişme devresi boyunca kullanıldıkları aylık ya da daha kısa dönemlere ilişkin su miktarının önceden bilinmesi gerekmektedir. Sulama suyu ihtiyacının hesaplanmasında esas bitki su tüketiminin belirlenmesidir. Bitki su tüketiminin belirlenmesinde en sağlıklı yol doğrudan ölçme yöntemleri olmasına karşın bu yöntemler pahalı ve zaman alıcıdır. Bu nedenle araştırmacılar bitki su tüketiminin tahmininde kullanılabilecek eşitlikler geliştirmişlerdir. Bu çalışmanın amacı Ülkemizde devlet sulama şebekelerinde Blaney-Criddle (USDA-SCS) ve Penman-Monteith yöntemlerine göre 1984-1993 yıllarına ilişkin toplam sulama suyu ihtiyacını hesaplamak ve sonuçları birbiri ile karşılaştırmaktır. Bu amaçla 120 sulama şebekesinde sulama suyu ihtiyaçları iki yönteme göre hesaplanmış, sonuçlara bağımsız iki grup için t-testi uygulanmış ve incelenen şebekelerin % 43'ünde farklılık önemli bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: sulama suyu ihtiyacı, Blaney-Criddle metodu, Penman-Monteith metodu

yukarı

1997, 3 (1) 79-86
Devredilen Sulama Şebekelerinde Performansın Değerlendirilmesi: Konya Örneği
(Türkçe)

Belgin Çakmak
Ankara Üniv. Ziraat Fak. Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü-Ankara

Sulama projeleri tüm çabalara rağmen hedeflere ulaşmayı engelleyen birtakım problemlerle karşı karşıyadır. Bu durum sulama sistemlerinde performansın düşmesine yol açmaktadır. Su kaynaklarının kısıtlı ve sulama yatırımlarının pahalı olması sulama projelerinde performansın izleme ve değerlendirilmesini önemli kılmaktadır. Sulama şebekelerinde performans değerlendirme çalışmaları ya bir sistemde hedeflerin gerçekleşme düzeyini belirlemek ya da farklı sistemlerin performansını karşılaştırmak için yapılmaktadır. Bu çalışmada DSİ tarafından inşa edilen, işletilen ve devredilen IV. Bölge sulamalarından 501 hektardan daha büyük olan sazı sulama şebekelerinde sulama sistem performansı değerlendirilmiştir. İncelenen şebekelerde su temini oranı ağırlıklı ortalama olarak net sulama suyu ihtiyacına göre 2.07, toplam sulama suyu ihtiyacına göre 1.23, ağırlıklı ortalama karlılık oranı 2.7 ve ortalama sulama oranı %68'dir. Mali etkinlik oranı %6-61, tahsilat oranı da %15-96 olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: su temini oranı, karlılık oranı, mali etkinlik oranı, sulama oranı, tahsilat oranı

yukarı